Kroniek verleden en toekomst

Wat op 4 oktober 1977 begon met 17 spoorwegenthousiaste oprichters, is vandaag een levendige vereniging met een rijvaardige trein van tien rijtuigen, een historische stoomlocomotief uit 1916 en een thuis aan de Nederrijn. Een reis door bijna vijftig jaar verenigingsgeschiedenis.

Het begin

1977 – 1980

Op 4 oktober 1977 kwamen 17 spoorwegvrienden bijeen om Historischer Schienenverkehr Wesel e. V. op te richten. Het doel was snel geformuleerd: naast het gezamenlijke hobby modelspoor moesten vooral historische spoorvoertuigen worden behouden en gebruikt.

In het begin was er alleen veel idealisme, geen geld – en een 20 ton zware stoomlocomotief. Dankzij de hulp van de Weselse ondernemer en beschermheer Siegfried Landers lukte het de in 1916 door Henschel & Sohn in Kassel gebouwde loc van Remscheid naar Wesel te brengen. Op 18 september 1978 werd ze met een autokraan afgeladen. De machine kreeg het verenigingsnummer HSW 1.

[Foto: HSW 1 wordt in Wesel afgeladen, 18 september 1978]

Een paar dagen later, in september 1978, kwam rijtuig nr. 6 van de Moerser Kreisbahn erbij – een wagen die in 1908 door Van der Zypen & Charlier in Keulen was gebouwd. Als HSW 10, de ‘Moerser’, werd hij het eerste rijtuig van de vereniging voor reizigersvervoer. Daarmee reden we op 7 oktober 1979 onze allereerste openbare speciale ritten van Wesel naar Drevenack – getrokken door de kleine rangeerloc van station Wesel.

Al in 1979 probeerden we op het overgangsstation van de Stadtwerke Wesel een vaste stek te vinden. Een deel van de collectie stond op spoor 4, dat we van de stad hadden gehuurd. In 1980 kwam met bagagewagen HSW 11 – bouwjaar 1883, dus ouder dan elk lid – een uniek stuk spoorweggeschiedenis erbij.

Stap in het stoomtijdperk

1981 – 1985

Met stoomlocomotief, rijtuig en bagagewagen waagde de vereniging op 17 en 18 oktober 1981 de stap in het stoomtijdperk. Aanleiding was het 125-jarig jubileum van de spoorverbinding Keulen–Amsterdam. Voor het eerst reed een stoomtrein van de HSW over de Weselse havenspoorlijn.

In 1983 verhuisden we op uitnodiging van de toenmalige stationschef Theo Klingenberger naar station Wesel. De slechte bereikbaarheid van de Römerwardt en het goede aanbod op het station gaven de doorslag. Zo begonnen 26 jaar thuis op station Wesel. In hetzelfde jaar kregen vier van onze rijtuigen een hoofdkeuring bij de firma Kiffe in Münster – vanaf dat moment mocht de vereniging ook op het net van de Bundesbahn rijden.

In 1984 kwamen de ‘Donnerbüchsen’ HSW 17 en HSW 18 uit Weiden aan – vandaag buffet- en zitrijtuig van onze trein en daarmee de ruggengraat van de historische trein. In het jubileumjaar 1985, dat de spoorwereld vanwege ‘150 jaar Duitse spoorwegen’ uitbundig vierde, kwamen er meer voertuigen bij, waaronder rijtuig HSW 16 (type Cd28, bouwjaar 1927) en verschillende historische goederenwagens.

[Foto: stoomtrein op de Weselse havenspoorlijn, begin jaren 1980]

Groei en eerste beproevingen

1986 – 1998

Eind jaren 1980 groeide de voertuigcollectie verder. In 1989 kwam rijtuig HSW 20 erbij, waarvan het interieur later tot 2006 in een werkgelegenheidsproject van het arbeidsbureau op het verenigingsterrein werd gerestaureerd. Ook twee platformrijtuigen uit Oostenrijk, HSW 26 en HSW 27, werden in 1994 aangekocht.

In 1992 stond een belangrijk technisch werk op het programma: de ketel van stoomlocomotief HSW 1 werd in de Reichsbahn-werkplaats Meiningen in Thüringen volgens de toen nieuwe technische voorschriften opnieuw gebouwd – met ongewijzigde buitenmaten.

Met het groeiende aantal leden groeiden ook de eisen: ritten werden georganiseerd, voertuigen onderhouden, de exploitatie geprofessionaliseerd. De meeste leden waren oorspronkelijk geen spoorwegmensen, maar in de loop der jaren werden spoorwegenthousiaste hobbyisten echte spoorwegprofessionals. Meerdere jonge leden kozen zelfs voor een beroep bij de spoorwegen.

Het voortbestaan op het spel – en het antwoord

1999 – 2008

In 1999 werd in Noordrijn-Westfalen het project ‘Bahnhöfe 2000’ gestart, dat de omgeving van de stations moest verbeteren. Met onze voertuigen stonden we die plannen in de weg. De zoektocht naar een nieuw onderkomen begon – en zou bijna tien jaar duren.

In 2004 werden de plannen voor een tunnel onder station Wesel concreet. De zorg om uit Wesel te moeten vertrekken of alles op te moeten geven, werd steeds groter. In het najaar van datzelfde jaar werd Ulrike Westkamp tot burgemeester gekozen – en zij maakte van de HSW een zaak van de hoogste prioriteit. Met hulp van haar team, de Stadtwerke Wesel en de NRW-Stiftung lukte wat lang onmogelijk leek: een nieuwe, aantrekkelijke locatie aan de Römerwardt, direct naast de beschermde resten van de oude Rijnbrug.

Op 25 maart 2008 werden de contracten ondertekend. Het uitgebreide verhaal van deze verhuizing vertellen we op de pagina Verhuizing.

Restauratie als blijvende opgave

2009 – vandaag

Met de nieuwe locatie aan de Römerwardt begon een periode van intensieve restauratie. In het kader van projecten van het arbeidsbureau bij het CJD Wesel (Christliches Jugenddorfwerk Deutschland) werden meerdere voertuigen opgeknapt: de gesloten goederenwagen HSW 101 (2010), de bagagewagen HSW 11 (2011–2013), de goederenwagen HSW 100 (2012) en de goederenwagen HSW 104 (2013–2015).

Deze projecten hadden een dubbel nut: ze brachten historische voertuigen terug in een toonbare staat en gaven tegelijk jongeren zonder opleiding een kans om zich te kwalificeren. Een verbinding van spoorweggeschiedenis en maatschappelijke betrokkenheid die tot op vandaag kenmerkend voor ons is.

De vereniging vandaag

Vandaag telt Historischer Schienenverkehr Wesel e. V. ongeveer 80 leden, van wie er zo’n 20 actief meewerken. We zijn scholieren en gepensioneerden, werkenden van allerlei slag en beroepsspoorwegmensen. Wat ons verbindt, is het enthousiasme voor historisch spoorwegmaterieel.

Onze rijvaardige trein van tien rijtuigen biedt plaats aan 233 reizigers. In Wesel wordt hij meestal getrokken door Deutz-diesellocomotief HSW 5; Henschel-stoomlocomotief HSW 1 is in hoofdrevisie. Op lange afstand worden locomotieven van de NIAG ingezet, die onze trein met tot 90 km/h naar bestemmingen in de Eifel, het Sauerland, de Middenrijn, de Ahr, de Moezel en de Lahn brengen.

Een overzicht van onze voertuigen vindt u op de pagina Voertuigen. Wie meer wil weten over de afzonderlijke aankopen en restauraties van onze collectie, kan de uitgebreide Kroniek van de voertuigaankopen als pdf downloaden (Duits).

We zijn blij met iedere spoorwegliefhebber die bij ons wil meedoen. Meer daarover op de pagina Meedoen!.